करिब १० वर्षयता पानी नपरेपछि पानीकै अभावमा मानिस गाउँ छोड्न बाध्य

कुवा तथा धारामा वर्षात्को समयमा केही रसाए जस्तो भए पनि एक गाग्रो पानी भर्न बिहानै जाने गरेको तुम्बेवा १ आहालेका नेत्रबहादुर तामाङले बताए । तामाङले पानी अभावले काकाकुल बन्नु परेकाले नै बसाइँ सरेको बताए । ‘पानी छैन, मान्छेले के खानु र ? वस्तुलाई के खुवाउनु ? मर्न भन्दा त अब बसाइँ सर्न ठीक’, उनले भने । उनका अनुसार पानीको सुविधा भएको भए बसाइँ सर्नु बाध्य हुनुपर्ने थिएन ।

तुम्बेवाको आहाले, चनौटे, लुमाङदिङ, आम्बोटे, माखिम, रातमाटे, थेपाङ, सोभारा, चुवाडे, मेवा, भर्लेनी, तिल्केनी लगायतका गाउँमा पानीको हाहाकार छ । यी ठाउँबाट बसाइँसराइ दर बढी छ । बसाइँसराइले यहाँका अधिकांश गाउँ ४ र ५ घर भन्दा धेरै घर नभएको अतुम्बेवा १ आहालेका वीरेन्द्र कार्कीले गुनासो गरे । बाँकी रहेका पनि विस्तारै बसाइँ सर्ने सोच बनाइरहेको उहाँको भनाइ थियो ।

यस गाउँपालिकाका विद्यालयमासमेत पानीको अभावले बन्द हुने स्थितिमा पुगेका छन् । विद्यार्थी विद्यालय जान छाडेका छन् । विद्यालयमा गएका विद्यार्थी पनि पानीकै कारण चाँडै घर फर्किने गरेको तुम्बेवा गाउँपालिका–१ आहालेस्थित सरस्वती आधारभूत विद्यालयका प्रधानाध्यापक तीलक दाहालले बताए ।

सो गाउँपालिकाको अति सुख्खाग्रस्त क्षेत्रभित्र परेको सरस्वती आधारभूत विद्यालयले दिनको दुई गाग्रा पानी बोक्न महिनाको तीन हजार तलब दिएर कर्मचारी खटाएको विद्यालयका प्रधानाध्यापक दाहालले बताए ।

पानी खान नपाउँदा विद्यार्थी बीचैका कक्षा छोडेर जान थालेपछि आफूले तलब दिएर कर्मचारी राखेको उहाँले बताउनुभयो । तीन घण्टाको उकालो–ओरालो बाटो हिँडेर दिनमा दुई गाग्रा पानि मात्र ल्याउन सकिन्छ । तर, दुई गाग्रा पानीले पनि विद्यार्थीलाई धान्न गाह्रो भएको छ ।

गाउँपालिकाभित्र करीब ४० सामुदायिक विद्यालय छन् । अधिकांश विद्यालय पानी अभावले बन्द हुने स्थितिमा छन् । गाउँपालिकाले विद्यालय बन्द हुन नदिन विशेष प्याकेजको तयारी गरिरहेको गाउँपालिकाका अध्यक्ष होमनाथ थापाले जानकारी दिए ।

खानेपानी अभाव टार्न भन्दै ५१ करोड ३० लाख लागतमा तमोर लिफ्ट पम्पिङ प्रणाली आयोजना सञ्चालनका लागि काम भइरहेको छ । त्यही पानीको आसमा गाउँपालिकाका बाँकी स्थानीयवासी बसिरहेका छन् ।

गाउँपालिकाका लागि २०७२÷७३ मा काम शुरु भएको उक्त आयोजनाको काम चाँडै सके यहाँका स्थानीयवासीलाई पानीको सङ्कट कम हुने स्थानीयवासीको भनाइ छ । तर यो काम पनि कछुवाको गतिमा भएको स्थानीवासीको आरोप छ ।

अहिलेसम्म आयोजनाको काम ८० प्रतिशन सकिएको छ । आयोजना छिट्टै सकिने आसमा यहाँका स्थानीयवासी बसेका छन् । यो आयोजना सफल भएमा जिल्लाकै सुख्खाग्रस्त दुई गाँउपालिकाका तुम्बेवा र कुम्मायकका करीब नौ सय घरपरिवारलाई राहत पुग्ने पक्का छ ।