चीन–नेपालबीच ‘जलविज्ञान अनुगमनसम्बन्धी सूचना निरन्तर आदानप्रदान’ किन आवश्यक?

काठमाडौँ। चीनले नेपालसँग आपतकालीन जलविज्ञान अनुगमनसम्बन्धी सूचना निरन्तर आदानप्रदान गर्ने जनाएको छ । उद्धार तथा विपद राहत प्रयासका लागि सो सहयोग गर्ने यहाँस्थित चिनियाँ दूतावासले जनाएको छ ।

त्यसमा नदीमा बनेका अवरोध तथा हिमतालबाट उत्पन्न जोखिमसम्बन्धी सूचनासमेत समेटिने छन् । चीनको मौसमसम्बन्धी निकायले चीन र नेपालबिचको केरुङ–रसुवा सीमानाकामा भीषण पहिरो गएदेखि नै नेपाललाई मौसम अनुगमन, मौसम पूर्वानुमान, पूर्वचेतावनी तथा प्रभावसम्बन्धी सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको जनाएको छ ।

विपदलगत्तै चिनियाँ प्रशासनले नेपालको मौसम विभागसँग भिडियोमार्फत मौसमसम्बन्धी परामर्श गरेको र नेपालको उद्धार तथा राहत कार्यका लागि मौसमसम्बन्धी सहयोग सक्रियरूपमा उपलब्ध गराउँदै आएको समेत जनाएको छ ।

भीषण पहिरोपछि यसको आवश्यकता अझ स्पष्ट

दिइएको विवरणका आधारमा चीन र नेपालबीच आपतकालीन जलविज्ञान अनुगमनसम्बन्धी सूचना आदानप्रदान सीमापार विपद्को जोखिम समयमै पहिचान, पूर्वचेतावनी र उद्धार–राहतलाई प्रभावकारी बनाउन आवश्यक देखिन्छ।

विशेषगरी केरुङ–रसुवा सीमाक्षेत्रमा भएको भीषण पहिरोपछि यसको आवश्यकता अझ स्पष्ट हुन्छ। नदीमा पहिरोका कारण अवरोध बन्ने, त्यसपछि पानी जम्मा भएर अचानक बाढी आउन सक्ने तथा हिमतालबाट समेत जोखिम उत्पन्न हुन सक्ने भएकाले एउटा देशमा भएको प्राकृतिक घटनाको प्रभाव अर्को देशमा पनि पर्न सक्छ। यस्तो अवस्थामा नदीको बहाव, अवरोध, हिमतालको अवस्था र मौसमसम्बन्धी सूचना तत्काल आदानप्रदान हुनु जोखिम न्यूनीकरणको आधार बन्न सक्छ।

त्यस्तै, मौसम अनुगमन, पूर्वानुमान र पूर्वचेतावनीको सूचना समयमै उपलब्ध हुँदा नेपालले सम्भावित प्रभावित क्षेत्र पहिचान गरी स्थानीय तहमा सतर्कता बढाउन, उद्धार टोली तयारी अवस्थामा राख्न र आवश्यक राहत सामग्री व्यवस्थापन गर्न सक्छ। यसले विपद् भएपछि प्रतिक्रिया दिनेभन्दा विपद् आउनुअघि नै तयारी गर्ने क्षमता बलियो बनाउँछ।

चिनियाँ प्रशासनले नेपालको मौसम विभागसँग भिडियोमार्फत परामर्श गर्नुले अर्को महत्वपूर्ण पक्ष देखाउँछ—विपद्को समयमा दुई देशका सम्बन्धित निकायबीच प्रत्यक्ष समन्वय आवश्यक हुन्छ। मौसम तथा जलविज्ञानसम्बन्धी तथ्यांक साझा हुँदा जोखिमको मूल्याङ्कन बढी विश्वसनीय बन्न सक्छ र उद्धार तथा राहत कार्य सुरक्षित ढंगले सञ्चालन गर्न सहयोग पुग्छ।

यसर्थ, चीन–नेपाल जलविज्ञान सूचना आदानप्रदानको मुख्य आवश्यकता नदी तथा हिमतालजन्य जोखिमको पूर्वानुमान, सीमापार विपद्को प्रभाव न्यूनीकरण, समयमै पूर्वचेतावनी र प्रभावकारी उद्धार–राहत हो। अहिलेको सहयोगलाई नियमित र संस्थागत बनाउन सके भविष्यमा यस्ता विपद्का कारण हुने मानवीय तथा भौतिक क्षति घटाउन अझ प्रभावकारी हुन सक्छ।

Comments