नेपालमा एक वर्षमा १०० मेगावाट विद्युत् थपिदा भारतमा भने १३ सय मेगावाट थपियो

अर्थ र बाणिज्य

काठमाडौं, ८ कात्तिक । नेपाली नेताहरुको सबैभन्दा आफ्नो पहिलो शत्रु भारतलाई मान्छन् । आफुलाई निकै राष्ट्रवादीको संज्ञा दिने नेता तथा जनताहरुले भारतलाई गाली तथा कुनै कुरामा दोष नलगाई खान पनि पच्दैन भन्दा फरक नपर्ला । नेपाली राजनीतिज्ञको भनाईलाई आधार मान्ने हो भने नेपाल विकसित हुन नसक्नुमा भारत दोषी छ । भारतले नेपालको विकास निर्माण कार्यमा हलो अड्काएर बस्ने गरेको छ भन्ने राजनीतिज्ञहरुको भनाई छ ।

एउटा प्रचलित उखान छ ‘हात्ति चल्ता रहता हे कुत्ता भुक्ता रहता हैं’ ( हात्ति चलिरहन्छ, कुकुर भुकिरहन्छ) यसको अर्थ नेपालीले भारतलाई जति गाली गरेपनि जति दोष थुपारेपनि विकास हुनसक्नुमा भारत दोषी होईन की नेपालको सिस्टम, नेपाली राजनीतिज्ञहरु नै दोषी हुन भन्दा अनुपयुक्त नहोला । यसको ज्वलन्त उदाहरण भारत र नेपालको विकास गतिले पनि प्रस्ट पार्दछ । नेपालमा १२५ मेगावाटको हाराहारीमा मात्रै विद्युत् थप हुँदा भारतमा भने एकै वर्षमा १ हजार ३ सय ५ मेगावाट विद्युत् थप हुने गरेको छ ।

गत वर्ष भारतमा १ हजार ७ सय १४ मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखेकोमा १ हजार ६ सय ५९ मेगावाट विद्युत् थप गरेको थियो । यो कुल लक्ष्यको २० प्रतिशत कम हो । भारतीय अधिकारीले लक्ष्यको २० प्रतिशत कम मात्रै विद्युत् राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा थप गर्न सफल भएको जनाएका छन् । उनीहरुले त्यसलाई सफलताकै रुपमा व्याख्या गरेका छन् ।

यस वर्ष १ हजार मेगावाट सरकारी कम्पनीबाट र नीजि क्षेत्रबाट ३ सय ५ मेगावाट विद्युत् थप हुने आंकलन गरिएको छ । त्यसमा मिजोरोममा रहेको आयोजनाबाट ६० मेगावाट, ३ सय ३० मेगावाटको कृष्णनगर, १ सय १० मेगावाटको पारे आयोजना र ६ सय मेगावाटको केमाङ आयोजना रहेका छन् ।

भारतमा जलऊर्जा उत्पादनमा २.१४ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । गत जुलाईमा १५.०८ बिलियन युनिट ऊर्जा उत्पादन रहेकोमा हाल त्यो बढेर १५.४१ बिलियन युनिट पुगेको हो । भारतको केन्द्रीय विद्युत् प्राधिकरणकाअनुसार २०१५ को जुलाईको तुलनामा ८.२ प्रतिशतले ऊर्जा उत्पादन बढेको छ ।

हाल भारतमा २० आयोजना निर्माणको क्रममा रहेका छन् । ती आयोजनाको क्षमता ६ हजार ३ सय २९ मेगावाट रहेको छ । त्यसमा ३० हजार १ सय ४७ करोड लगानी भएको ऊर्जा मन्त्री पियूस गोयलले जानकारी दिए ।

नेपालमा भने निजी क्षेत्रका आयोजना मात्रै सम्पन्न भएका छन् । सरकारले गत बर्ष २०० मेगाबाट उत्पादन थप्ने लक्ष्य राखेको थियो । त्यसमा ५० मेगावाटको माथिल्लो मस्याङदी नै सम्झन लायक आयोजना हो । अन्य आयोजनाबाट उत्पादन हुने बिद्युत् प्रभाबकारीताको हिसाबले बर्षादको समयमा मात्रै पूर्ण क्षमता गर्न सक्छन् ।

निजी क्षेत्रले निर्माण गरेको १ सय २५ मेगावाट जडित क्षमता भएपनि त्यसले हिउँदमा भने क्षमताको ३० प्रतिशतको हाराहारीमा मात्रै उत्पादन हुनेछ । भारतले एक वर्षमा एक हजार मेगावाट भन्दा बढी विद्युत उत्पादन गर्छ भने नेपालले बल्लतल्ल एक सय मेगावाट विद्युत उत्पादन गर्दछ । यसले के कुरा प्रष्ट हुन्छ भने कुरा भन्दा काम गर्दा त्यसको उपलब्धि बढी प्रभावकारी हुन्छ ।