महोत्तरी प्रहरीको कडा अभियान, प्रहरी कार्यालय वरिपरि सक्रिय दलाल सञ्जालमाथि निगरानी बढ्यो

जलेश्वर । सरकारी कार्यालयहरूमा सेवाग्राहीको भीडसँगै बिचौलियाको चलखेल बढ्दै गएको गुनासो देशभरि सुनिँदै आएको छ। नागरिकले आफ्नै कामका लागि अनावश्यक रकम तिर्नुपर्ने, प्रक्रिया नबुझ्दा ठगिनुपर्ने र सेवाप्रवाहमा ढिलासुस्तीको सामना गर्नुपर्ने अवस्था लामो समयदेखि विद्यमान रहँदै आएको छ। यस्तै गुनासोहरूलाई मध्यनजर गर्दै जिल्ला प्रहरी कार्यालय महोत्तरीले बिचौलियाविरुद्ध विशेष अभियान सञ्चालन गरेको घोषणा गरेको छ।

“सेवाग्राहीलाई स्वागत, बिचौलियालाई निषेध” भन्ने नारासहित सुरु गरिएको अभियानले प्रहरी कार्यालयभित्र र वरपर हुने भनिएका दलाली तथा अनधिकृत हस्तक्षेप नियन्त्रण गर्ने लक्ष्य लिएको छ। प्रहरीका अनुसार अब सेवाग्राहीले कुनै पनि प्रकारको प्रहरी सेवा प्राप्त गर्न तेस्रो व्यक्तिको सहारा लिनुपर्ने आवश्यकता नरहने गरी सेवा प्रणालीलाई व्यवस्थित बनाइँदैछ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय महोत्तरीका प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक (एसपी) श्यामकुमार सरु मगरले सेवाग्राहीलाई प्रत्यक्ष सेवा प्रदान गर्ने वातावरण निर्माण गर्न अभियान अघि बढाइएको बताए। उनका अनुसार प्रहरी सेवाको नाममा रकम असुल्ने, प्रक्रिया छिटो गरिदिने प्रलोभन देखाउने वा आफूलाई प्रहरीसँग निकट रहेको भन्दै प्रभाव जमाउने व्यक्तिहरूमाथि निगरानी बढाइएको छ।

उनले भने, “नागरिकले आफ्ना कामका लागि कुनै बिचौलियाको पछि लाग्नुपर्दैन। प्रहरी कार्यालयमा उपलब्ध सेवा कानुनी प्रक्रिया अनुसार प्रत्यक्ष रूपमा प्रदान गरिन्छ। यदि कसैले सेवाको नाममा रकम माग्छ वा आफूलाई बिचौलिया बनाएर ठगी गर्न खोज्छ भने तत्काल प्रहरीलाई जानकारी गराउन आग्रह गर्दछौं।”

प्रहरी कार्यालय वरिपरि सक्रिय हुने बिचौलियाको पुरानो समस्या

नेपालका विभिन्न सरकारी कार्यालयहरूमा जस्तै प्रहरी कार्यालयहरू वरिपरि पनि वर्षौंदेखि बिचौलियाको प्रभाव रहेको आरोप लाग्दै आएको छ। विशेषगरी नागरिकता सिफारिस, निवेदन दर्ता, उजुरी लेखन, प्रमाणपत्र प्रमाणिकरण, राहदानी तथा वैदेशिक रोजगारसँग सम्बन्धित कागजात व्यवस्थापनजस्ता काममा बिचौलियाले सेवाग्राहीलाई भ्रममा पार्ने गरेको गुनासो पटक–पटक उठ्ने गरेको छ।

महोत्तरीमा पनि कतिपय सेवाग्राहीले प्रक्रिया नबुझ्दा बिचौलियाको भर पर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको स्थानीयहरूको भनाइ छ। कतिपय अवस्थामा सामान्य रूपमा निःशुल्क हुने कामका लागि समेत सेवाग्राहीबाट रकम असुलिएको आरोप विगतमा सुनिँदै आएको थियो।

स्थानीय नागरिक रामएकवाल यादव भन्छन्, “कार्यालयमा नयाँ मान्छे जाँदा प्रक्रिया थाहा हुँदैन। बाहिर बसेका केही व्यक्तिले काम गरिदिन्छु भन्दै पैसा लिने गरेको सुनिन्थ्यो। अहिले प्रहरीले कडाइ गरेपछि त्यस्तो गतिविधि घट्ने आशा गरेका छौँ।”

पारदर्शी सेवा प्रणालीतर्फ प्रहरीको पहल

प्रहरीका अनुसार अभियानको मुख्य उद्देश्य सेवाग्राहीलाई प्रत्यक्ष पहुँच सुनिश्चित गर्नु हो। यसका लागि कार्यालयमा आउने नागरिकलाई आवश्यक जानकारी दिने, सम्बन्धित शाखामा सहज पहुँच उपलब्ध गराउने तथा सेवाप्रवाहलाई व्यवस्थित बनाउने काम भइरहेको छ।

कार्यालयले सेवाग्राहीलाई कुनै समस्या परे सम्बन्धित शाखाका कर्मचारीसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क गर्न अनुरोध गरेको छ। साथै कार्यालय परिसरमा सूचना बोर्ड, आवश्यक कागजातको विवरण र प्रक्रिया सम्बन्धी जानकारी राख्ने व्यवस्था समेत सुदृढ गरिएको बताइएको छ।

प्रहरी स्रोतका अनुसार सेवाग्राही र प्रहरीबीच प्रत्यक्ष सम्पर्क बढेपछि गलत सूचना फैलाएर आर्थिक लाभ उठाउने प्रवृत्ति स्वतः कमजोर हुने अपेक्षा गरिएको छ।

रकम असुले कानुनी कारबाही

एसपी मगरले स्पष्ट रूपमा चेतावनी दिएका छन् कि प्रहरी सेवाको नाममा रकम असुल्ने, प्रभाव देखाउने वा बिचौलियाको भूमिका निर्वाह गर्ने जोसुकैमाथि कानुन बमोजिम कारबाही गरिनेछ।

उनका अनुसार बिचौलियाले सेवाग्राहीलाई मात्र ठग्ने होइन, सरकारी संस्थाप्रतिको विश्वाससमेत कमजोर बनाउने भएकाले यसलाई नियन्त्रण गर्नु आवश्यक छ। उनले सेवाग्राहीलाई कुनै पनि शंकास्पद गतिविधि देखे तत्काल प्रहरीलाई जानकारी गराउन आग्रह गरेका छन्।

“हामी नागरिकमैत्री प्रहरी सेवाको अवधारणामा काम गरिरहेका छौँ। कुनै पनि व्यक्तिले प्रहरीसँग सम्बन्ध छ भन्दै पैसा मागेमा त्यसको सूचना दिनुहोस्, आवश्यक कारबाही गरिनेछ,” उनले भने।

नागरिकको विश्वास बढाउने प्रयास

सुशासन र पारदर्शिता आजका सरकारी निकायका प्रमुख चुनौती बनेका छन्। सेवा लिन पुगेका नागरिकले झन्झट र अतिरिक्त खर्च बेहोर्नुपर्दा सरकारी निकायप्रतिको विश्वास कमजोर हुने गरेको विभिन्न अध्ययनले देखाएका छन्।

यस्तो अवस्थामा महोत्तरी प्रहरीले थालेको अभियानलाई नागरिकले सकारात्मक रूपमा लिएका छन्। स्थानीय अगुवा तथा सामाजिक अभियन्ताहरूका अनुसार बिचौलियामुक्त वातावरणले सेवाप्रवाहलाई प्रभावकारी बनाउने मात्र होइन, भ्रष्टाचार र अनियमितता नियन्त्रणमा समेत सहयोग पुर्‍याउनेछ।

जलेश्वरका एक व्यवसायी भन्छन्, “सरकारी कार्यालयमा बिचौलियाको प्रभाव हट्नु भनेको नागरिकको सम्मान बढ्नु हो। यदि प्रहरीले यो अभियान प्रभावकारी रूपमा लागू गर्न सक्यो भने अन्य सरकारी कार्यालयका लागि पनि उदाहरण बन्न सक्छ।”

चुनौती पनि उत्तिकै

यद्यपि विज्ञहरूका अनुसार बिचौलियाको समस्या केवल सुरक्षा निगरानीबाट मात्र समाधान हुँदैन। सेवाप्रवाहलाई सरल, छिटो र प्रविधिमैत्री बनाउनु पनि आवश्यक हुन्छ। कतिपय अवस्थामा जटिल प्रक्रिया, सूचना अभाव र कर्मचारीसँग प्रत्यक्ष सम्पर्कको कठिनाइले बिचौलियालाई अवसर दिने गरेको पाइन्छ।

त्यसैले अभियान सफल बनाउन प्रहरी प्रशासनले नियमित अनुगमन, सेवाग्राहीको गुनासो सुनुवाइ, सूचना प्रवाहको विस्तार र कर्मचारीको जवाफदेहिता बढाउनुपर्ने सुझाव दिइएको छ।

सुशासनतर्फको संकेत

महोत्तरी प्रहरीको यो कदमलाई स्थानीय स्तरमा सुशासन र पारदर्शिताको अभ्यासका रूपमा हेरिएको छ। सेवाग्राहीलाई प्रत्यक्ष सेवा दिने, दलाली र आर्थिक शोषण नियन्त्रण गर्ने तथा सरकारी निकायप्रतिको विश्वास बढाउने उद्देश्यले सुरु गरिएको अभियान प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन भएमा यसले अन्य सरकारी कार्यालयहरूलाई समेत प्रेरित गर्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।

हालका लागि जिल्ला प्रहरी कार्यालय महोत्तरीले स्पष्ट सन्देश दिएको छ—प्रहरी सेवा लिन कुनै बिचौलिया आवश्यक छैन, सेवाग्राही स्वयं नै प्राथमिकता हुन्। नागरिकले पनि यस अभियानलाई सफल बनाउन बिचौलियाको प्रभाव अस्वीकार गर्दै प्रत्यक्ष रूपमा सरकारी सेवाको उपयोग गर्नुपर्ने देखिन्छ।

Comments