साइबर सुरक्षा सूचकांक ८० प्रतिशत पुर्‍याउने सरकारको लक्ष्य

राजनीति

- न्युज नेपाल

काठमाडौं । सरकारले विश्वव्यापी साइबर सुरक्षा सूचकांक स्कोर ८० प्रतिशत पुर्‍याउने लक्ष्य लिएको छ । सञ्चार सुचना तथा प्रविधि मन्त्रालयले आगामाी १५ वर्षमा सो लक्ष्य हासिल गर्ने उदेश्यसहित शुक्रबार राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा नीति २०८० जारी गरेको छ । अहिले नेपालको विश्वव्यापी साइबर सुरक्षा सूचकांक स्कोर ४४.९९ प्रतिशत रहेको छ । मन्त्रालयले आगामी पाँच वर्षभित्र ६० प्रतिशत र १० वर्षमा ७० प्रतिशत पुर्‍याउने लक्ष्य राखेकोे छ ।

मुलकभित्र दक्ष जनशक्क्ति नहुँदासम्म समय –समयमा प्राविधिक चोरी, डकैत तथा अन्य समस्याहरुको समाधान गर्न कठिनाइ भएको मन्त्रालयले जनाएको छ । त्यसैले यससलाई नियन्त्रण गर्न मन्त्रालयले राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा नीति २०८० जारि गरेको हो । सुरक्षा नीतिमा मन्त्रालयले पाँचवटा लक्ष्य र नौवटा रणनीति बनाएको छ ।

सुरक्षित साइबर स्पेस निर्माणका लागि कानुनि र संस्थागत व्यवस्था गर्नु साइबर आक्रमणको जोखिम न्यूनिकरण गर्दै संवेदनशिल राष्ट्रिय पूर्वाधार संरक्षण गर्नु , साइबर सुरक्षा क्षेत्रमा अनुसन्धान जनशक्तिको क्षमता अभिवृद्धि गर्नु , डिजिटल प्रणलीबाट प्रवाह हुने सेवालाई विश्वसनिय र सुरक्षित बनाउनु र साइबर सुरक्षासम्बन्धी जोखिम न्यूनिकरणका लागि द्धिपक्षीय,क्षेत्रीय तथा अन्तराष्ट्रिय सहयोग आदान–प्रदान गर्ने नीतिको उदेश्य छ ।

मन्त्रालयले नीति कार्यान्वयनका लागि सञ्चारमन्त्रीको अध्यक्षतामा एक निर्देशक समिति गठन गर्ने व्यवस्था गरेको छ । सञ्चार मन्त्रालयका सहसचिवको संयोेजकत्वमा १६ सदस्यीय राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा कार्यान्वयन समिति गठन गरिने छ ।

साथै सञ्चार मन्त्रालयले साइबर सुरक्षा विमाको व्यवस्था गरिने पनि जनाएको छ । साइबर आक्रमण तथा अपराधबाट हुने जाखिम बहन र्गा साइबर सुरक्षा बिमाको व्यवस्था गरिने मन्त्रालयले जारी गरेको साइबर सुरक्षा नीतिमा उल्लेख गरिएको छ ।

नीतिमा इथिकल ह्याकिङलाई प्रोत्साहन गरिने पनि जनाएको छ । मन्त्रालयले संवेदनशील राष्ट्रिय पूर्वाधारहरुको पहिचान गरि संरक्षण गर्ने रणनिति अनुसार ह्याकिङलाई प्रत्साहन गरिने जनाएको छ । व्यक्तिको अनलाईन पहिचानको सुरक्षा एवं डेटा सुरक्षा सम्बन्धी व्यवस्था गरिने सुरक्षा नीतिमा उल्लेख गरिएको छ ।

नेपालमा पहिलो पटक २०२८मा जनगणनाको तथ्यांक प्रशोधनका क्रममा कम्युटरको प्रविधिको प्रयोग भएको थियो । ०३१ सालमा कम्प्युटरसग सम्बन्धित पहिलो संस्था सेन्टर फर इलेक्ट्रानिक डेटा प्रोसेसिङ स्थापना भएको थियो ।