पूर्वराजदूत ओलीद्वारा सिचाङको ‘पर्यावरणीय सभ्यता’ मोडेलको प्रशंसा

काठमाडाैं । चीनका लागि पूर्व नेपाली राजदूत कृष्णप्रसाद ओलीले सिचाङ (तिब्बत) केन्द्रित ‘पर्यावरणीय सभ्यता’ अवधारणाको प्रशंसा गरेका छन्।

सिचाङ ‘शान्तिपूर्ण मुक्ति’ को ७५ वर्ष पुगेको अवसरमा ल्हासामा आयोजित अन्तर्राष्ट्रिय गोष्ठीमा बोल्दै उनले बौद्ध, ताओवाद र हिन्दु दर्शनलाई आधार बनाएर चीनले अघि बढाएको पर्यावरणीय मोडलको चर्चा गरे।

सिचाङ विश्वविद्यालयद्वारा आयोजित कार्यक्रममा मुख्य वक्ताका रूपमा कार्यपत्र प्रस्तुत गर्दै उनले मानव र प्रकृतिबीचको अन्तरनिर्भरतालाई आधुनिक विश्वले पुनः आत्मसात गर्नुपर्नेमा जोड दिए। उनले बौद्ध दर्शनको ‘अहिंसा’, ताओवादको ‘वु वेई’ तथा हिन्दु दर्शनको ‘वसुधैव कुटुम्बकम्’ अवधारणालाई पर्यावरणीय सभ्यताको नैतिक आधारका रूपमा व्याख्या गरे।

ओलीले चीनले ‘इकोलोजिकल सिभिलाइजेसन’लाई राष्ट्रिय विकास रणनीतिको रूपमा अघि बढाएको उल्लेख गर्दै सिचाङ क्षेत्रमा जैविक विविधता संरक्षण, घाँसे मैदान पुनःस्थापना तथा हरित ऊर्जा विस्तारका काम भइरहेको बताए।

उनले नेपाल, भारत र श्रीलंकाले पनि धार्मिक–दार्शनिक परम्परालाई वातावरण संरक्षणसँग जोडेर अघि बढिरहेका उदाहरण प्रस्तुत गरे। नेपालमा सामुदायिक वन, भारतमा नदी संरक्षण अभियान तथा श्रीलंकामा बौद्ध नैतिकतामा आधारित वातावरणीय अभ्यासलाई उनले उल्लेख गरे।

सिचाङलाई ‘विश्वको छानो’ र ‘तेस्रो ध्रुव’ भन्दै उनले त्यहाँका हिमनदीहरू एसियाका अर्बौं मानिसका लागि पानीको स्रोत भएकाले यसको संरक्षण विश्वकै साझा दायित्व भएको बताए।

उनले ल्हासामा नाङ्गा पहाडमा गरिएको हरियालीकरण, जलविद्युत् विस्तार, सौर्य तथा वायु ऊर्जामा चीनले गरेको लगानी र उपलब्धिहरूको पनि प्रशंसा गरे।

कार्यक्रममा उनले भने, “प्रकृतिमाथि प्रभुत्व होइन, सहअस्तित्व आवश्यक छ।” उनले एसियाली सभ्यताले दिएको दार्शनिक शिक्षाबाट भविष्यको पर्यावरणीय सभ्यता निर्माण गर्नुपर्ने निष्कर्ष प्रस्तुत गरे।

कार्यक्रममा ३०० भन्दा बढी वैज्ञानिक तथा बौद्धिक व्यक्तित्व सहभागी थिए भने २५ अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञको सहभागिता रहेको थियो।

Comments