सरकार ‘भेप’माथि किन प्रतिबन्ध लगाउँदै छ

काठमाडाैं । स्वास्थ्य मन्त्रालयअन्तर्गतको एक निकायले ‘भेप’ वा ‘विद्युतीय चुरोट’लाई नेपालमा प्रतिबन्ध लगाउन सरोकारवाला सरकारी निकायहरूलाई पत्राचार गरिएको जनाएको छ।

बजार अनुगमनको जिम्मेवारी पाएको वाणिज्य, आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागका एक जना अधिकारीले यस्ता उपकरणहरूको आयातमा समेत प्रतिबन्ध लगाइने बताएका छन् । स्वास्थ्य मन्त्रालयको राष्ट्रिय स्वास्थ्य शिक्षा, सूचना तथा सञ्चार केन्द्रका प्रवक्ता भक्तबहादुर केसीले कानुनमा यसअघि नै रहेको व्यवस्था कार्यान्वयनका लागि पत्राचार गरिएको बताए।

“सुर्तीजन्य पदार्थ नियमन तथा नियन्त्रण निर्देशिका २०७१ को दफा २८ मा यस्ता पदार्थको बिक्री वितरणमा प्रतिबन्ध लगाउने व्यवस्था छ। त्यसैको कार्यान्वयनका लागि यसको आयात, निर्यात, उत्पादन, बिक्री वितरण र प्रचार प्रसारमा रोक लगाउन सम्बन्धित निकायलाई पत्राचार गरिएको हो,” केन्द्रका सुर्तीजन्य पदार्थ नियन्त्रण शाखाका प्रमुख केसीले भने केन्द्रले वैशाख १७ गते यस्तो पत्राचार गरिएको जनाएको छ।

नेपालमा भेपका उपकरणभित्र सुन राखेर तस्करी गर्ने गरिएको विवरण पनि सार्वजनिक भएका थिए। विदेशबाट सुन तस्करी गरेर ल्याउन भेप प्रयोग गरेको अभियोगमा केही विदेशी सहित पूर्वसभामुख कृष्णबहादुर महराका एक जना छोरा समेत हिरासतमा छन्।

उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयअन्तर्गतको वाणिज्य, आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागका निर्देशक आनन्दराज पोखरेलले केन्द्रको पत्र कार्यान्वयन गरिने बताए।
“हामीले यसअघि एक वर्षसम्म भेपको आयात गर्ने नयाँ कम्पनीहरूको दर्तामै रोक लगाएको पनि हो। तर भेप सुर्तीजन्य पदार्थ भित्र पर्छ वा पर्दैन भन्ने स्पष्ट कानुनी परिभाषा रहेनछ। त्यसपछि विभाग खोल्न बाध्य भयो,” उनले भने।

उनका अनुसार नेपालको निकासीपैठारीसम्बन्धी कानुनले सुर्तीजन्य पदार्थको आयातमा रोक लगाएको छ। “स्वास्थ्य मन्त्रालयकै निकायबाट यो सुर्तीजन्य पदार्थ हो र रोक्नपर्‍यो भनेर आएपछि विभागले रोक लगाउँछ,” पोखरेलले भने । भारतमा पनि भेपमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ तर स्थानीय सञ्चार माध्यमका अनुसार यो प्रभावकारी भएको छैन।

प्रतिबन्ध लगाइनुको कारण

स्वास्थ्य शिक्षा, सूचना तथा सञ्चार केन्द्रले नेपालमा विशेष गरी युवा र बालबालिकाहरूमा भेपको प्रयोग बढ्दो रहेको र यसले स्वास्थ्यमा पार्ने असरलाई मध्यनजर गर्दै प्रतिबन्धका लागि पहल गरिएको जनाइको छ। “विद्युतीय चुरोटलाई यसका उत्पादकहरूले सुर्तीजन्य पदार्थको रूपमा परिभाषित गर्दैनन्।

उनीहरूले सुर्तीजन्य पदार्थ छोड्न सहयोग गर्ने भनेर प्रचार गर्छन् तर सुर्तीजन्य पदार्थ प्रयोग नै नगरेकाहरूले यसको प्रयोग गरिरहेका छन् र यसले अन्य सुर्तीजन्य पदार्थ प्रयोगको लतमा फस्ने सम्भावना हुन्छ,” केसी भन्छन्।
“यसमा निकोटिन हुन्छ, जसले मुटु र रक्तनली सम्बन्धी रोगहरूको जोखिमका साथै श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोगहरू पनि निम्त्याउँछ।”

केन्द्रले स्वास्थ्यलाई प्रतिकूल असर पार्ने यस्ता वस्तुहरूमा ठूलो मात्रामा राज्यको पैसा देशबाहिर गइरहेका कारण पनि त्यसलाई रोक्न पहल गरिएको बताएको छ।

Comments