यी हुन्, मानहानी मुद्दामा सर्वोच्चको कठघेरामा पुगेका पूर्वप्रधानमन्त्रीहरु

प्रदेश

काठमाडौं, २५ पुस । अदालतले गरेको फैसलाका विषयमा कसैले पनि टिकाटिप्पणी गर्न पाउँदैन् । अदालतले गरेको फैसला नै अन्तिम हुन्छ । उसले गरेको फैसलाका विषयमा आलोचना गरेमा त्यसलाई अदालतको मानहानी ठहरिन्छ । त्यसको अभियोगमा अदालतले मानहानी मुद्दा लगाउन सक्छ ।

यसको अधिकार सर्वोच्च अदालतलाई छ । कुनै पनि टिकाटिप्पणी गर्न पाईदैंन् भन्नेका अर्थ यो हो की अदालतको मान, प्रतिष्ठा, सम्मानमा आँच आउने खालको अभिव्यक्ति, क्रियाकलाप गर्न पाईदैंन् । अदालतको मानहानी गरेको अभियोगमा यतिबेला अनसनरत डा. गोविन्द केसी पक्राउ परेका छन् । उनलाई सर्वोच्च अदालतमा उपस्थित गराईएको छ । केसीले अवहेलना गरेको ठहर भएमा उनलाई नेपालको कानुन अनुसार एक वर्षसम्म जेल सजाय र १० हजार रुपैयाँ जरिवाना वा दुवै सजाय हुनसक्छ ।

अवहेलना कारवाहीका लागि सर्वोच्च अदालतले न्याय प्रशासनसम्बन्धी ऐन २०७३ को दफा १७ को उपदफा १ मा आफ्नो र आफू मातहतका अदालतको न्यायसम्पादनमा अवरोध गरेमा, फैसलाको अवज्ञा गरेमा अदालतको अवहेलनामा कारबाही चलाउन सक्ने उल्लेख छ ।

यसअघि नेपालका चारजना प्रधानमन्त्रीलाई अदालतको मानहानी गरेको मुद्दा लागेको थियो । जसमा गिरिजाप्रसाद कोइराला, पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड, डा. बाबुराम भट्टराई र शेरबहादुर देउवा छन् । गिरिजा प्रसाद कोइराला, डा. बाबुराम भट्टराई, पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डलाई उपस्थित हुन सर्वोच्चले आदेश दिएको थियो । अदालतको सम्मान गर्दै उनीहरू आफैं उपस्थितसमेत भएका थिए ।

बहालवाला प्रधानमन्त्री देउवाः
बहालवाला प्रधानमन्त्री देउवाले सर्वोच्च अदालतले प्रहरी महानिरीक्षक नियुक्तिमा अदालतको आदेश मान्य हुँदैन भन्ने विषयमा अदालतमा परेको मानहानी मुद्दा अझै विचाराधीन छ । उनले नेपाल प्रहरी प्रमुख (आईजीपी) नियुक्तिबारे एक पत्रकार सम्मेलनमा कार्यकारीले गरेको निर्णय उल्ट्याउने अधिकार अदालतसँग नभएको भन्दै सर्वोच्चको आलोचना गरेका थिए ।

गिरिजाप्रसाद कोइरालाः
तत्कालीन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालाले लाउडा विमान खरिद प्रकरणमा अदालतको अवहेलना मुद्दा खेपेका थिए । उनले सर्वोच्चमा उपस्थित हुँदै अदालतलाई नारायणहिटी दरबारमा सार्नुपर्ने अभिव्यक्ति दिएपछि विवादित भएका थिए ।

प्रचण्ड र बाबुराम भट्टराईः
नेपाल प्रहरीका आईजीपी प्रकाश अर्यालविरुद्ध पनि अवहेलनाको मुद्दा सर्वोच्चमा विचाराधीन छ । माओवादी नेता बालकृष्ण ढुंगेललाई हत्याको आरोपमा दोषी ठहर भएपछि पक्राउ गर्न सर्वोच्चका तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीले दिएको आदेश नमानेको भन्दै मानहानि मुद्दा दायर भएको थियो । अहिलेसम्म पनि सो मुद्दा सर्वोच्चमा विचाराधीन छ ।

पाँच वर्षमा कोही पनि दोषी देखिएन्ः
सर्वोच्चले पछिल्ला पाँच वर्षयता अवहेलना मुद्दामा कसैलाई पनि दोषी ठहर गरेको नजिर देखिँदैन । केही वर्षअघि न्यायाधीशले घुस लिएको बारे हिमाल मिडियाले समाचार लेखेको आरोपमा र न्यायाधीशलाई गाली गरेको आरोपमा अधिवक्ता शकुन्तला थापालाई अदालतले दोषी ठहर गर्दै सजाय समेत सुनाएको थियो । दुवै प्रकरणमा अदालतको अवहेलना गर्ने कुनै मनसाय नरहेको भनाइ आएपछि सफाइ दिइएको थियो ।