कमाई खाने भाँडो भएको छ कलेजमा पत्रकारिता : गोकुलप्रसाद पोखरेल,वरिष्ठ पत्रकार

समाचार

पत्रकारितामा युवापुस्तानको आकषर्ण बढ्दो भएपनि पत्रकारिता कस्तो क्षेत्र हो ? यस पेसा तर्फ आउनु पूर्व के गर्नु पर्छ ? यसै विषयमा वरिष्ठ पत्रकार गोकुलप्रसाद पोख्रसँग गरिएको कुराकानी :

वर्तमान पत्रकारितालाई यहाँले कसरी लिनुभएको छ ?

वर्तमानमा पत्रकारिता अफठ्यारो अवस्था भएर गुज्रिदै छ । किनभने, पत्रपत्रिकाको संख्या, रेडियो एफ.एम स्टेशनको संख्या टेलिभिजनहरुको संख्या दर्तामा धेरै भएतापनि गुणस्तरमा अझै पछाडी परेका छन् । यीनिहरुले लगानी गरे अनुसारको नाफा कमाउन सकेका छैनन् । नाफा गर्न नसकेको हुनाले नै धेरै कर्मचारिहरुलाई शिकारु पत्रकारको रुपमा काममा लगाउने र तलब नदिएर ठगी धन्दा समेत शुरु भएको पाईन्छ ।

आज पत्रकारिताको विकास र विस्तारमका क्रान्ति आएको छ । प्रशस्त सञ्चारमाध्यम खुलेका छन् । विद्यालय/क्याम्पसमा पत्रकारिता विषयको पढाई हुन्छ । युवापुस्ता पनि यो विषय अध्ययन गर्न आकर्षित भएका छन् । यस बारे तपाईंको विचार के छ ?

पत्रकारिता भनेको एउटा व्यवसाय मुलक विषय हो । यसलाई मानविकी अन्तर्गत ‘लिवर्ट आट्स’ मा राखिए पनि ‘लिटरेचर’ हरुको पढाई भन्दा फरक के मा छ भने यसमा हात चलाउने लेख्ने सीपको आवश्यकता पर्छ । त्यस कारण म यसलाई व्यवसायमुलक ‘भोकेशनल जर्नालिज्म’ भन्छु । ‘भोकेशनल जर्नालिज्म’ बाट उत्रेका मानिसहरु धेरैलाई व्यवसायमा नहुने भएकाले र यो विषयलाई ‘लिवर्ट आट्स’ बाट झिकीदिदा मानविकीका कला विषय लिएर शुन्य प्राःय हुने हुनाले सबैले यस विषयलाई क्याम्पसमा समावेश गर्न रुचाउँछन् । यस विषयमा विद्यार्थीहरुको चासो र चिन्ता बढेको पनि यही कारण हो ।

पत्रकारिता विषयमा विद्यार्थीहरुको संख्या बढेपनि प्रायःसबैको चाहना भनेको मिडियामा काम गर्ने भन्ने हुन्छ । पत्रकारिता पेशामा प्रवेश गर्नुपूर्व के के गर्नुपर्छ ?

पत्रकारिता भनेको गहन दक्षता चाहिने विषय हो । पढेर मात्रै हुँदैन काम गरेर पनि देखाउनुपर्छ । विदेशी मुलुकहरुमा पत्रकारिता विषय पढेपछि व्यवसायमा प्रवेश गर्नलाई कडा प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्छ । प्रतिस्पर्धा गरेपछि त्यो मान्छेले पत्रकारितामा प्रवेश पाउँछन् । मानिसलाई खान पुग्ने गरि तलब भत्ताको व्यवस्था हुन्छ । उनीहरुले पत्रकारिता पेशाको मयाएदा अनुसार काम गर्छन र उनीहरुले आफ्नो पेट पाल्नको लागि दलाली गर्नु पर्दैन । आफ्नो पेशाप्रतिको निष्ठा उनीहरुले काय राखेका हुन्छन् । हाम्रो मुलुकमा त्यस्तो अवस्था छैन । पत्रकारिता विषयमा अध्ययन पुरा गरेपनि मार्केटमा जाँदा धेरै चुनौतिको सामना गर्नु परिरहेको अवस्था छ । नेपालमा सञ्चारमाध्ययमा काम गर्ने पत्रकारहरुको अवस्था त निराशा जनक नै छ ।

नेपालमा चैं कस्तो विकराल स्थिति रहेको छ भने बिद्याले/क्याम्पसमा पत्रकारिता विषयको पढाई हुन्छ । यसरी पढेका विद्यार्थीहरु समाचार कक्षमा गएर समाचार गर्न नसक्ने, फिल्ड रिर्पोटिङ गर्न जाँदा सूचना पईल्याउन नसकेकर अलमलमा पर्ने गरेको देखिन्छ यस बारे तपाईंको विचार के छ ?

यो पत्रकारिता विषयको प्रस्ताव चैं गरिएको छ । धेरै विश्वविद्यालयहरुले विषयलाई समावेश गरेका छन् । तर त्यसको व्यवसायिक दक्षता निर्माण गर्ने कार्यक्रमहरु अपुरा छन् भने त्यसको निगरानीको परिपाचटी निकै कमजोर रहेको हुनाले उत्पादकहरु वञ्छनीय गुयास्तर युक्त हुन सकेका छैनन् ।

प्रस्तुति: रमेश दवाडी